mei 2014

dinsdag 27 mei 2014

Begroting en verantwoording (achtergrond van deze statistiek)

Sinds 1995 zijn statistieken van gemeentebegrotingen via het CBS openbaar. Het CBS kan deze data verzamelen omdat gemeenten volgens de comptabiliteitsvoorschriften uit 19952 de verplichting hebben om hun begroting in een bepaald format te presenteren. Tot 2003 presenteert het CBS deze statistiek nog niet op gemeentelijk schaalniveau, maar vanaf 2003 wel. Vanaf dat jaar hebben gemeenten volgens het ‘Besluit Begroting en verantwoording’ (BBV) de verplichting financiële gegevens aan het CBS en de financiële toezichthouder te verstrekken, de zogenaamde ‘Informatie voor Derden’ (Iv3). Het CBS levert deze informatie aan bij de EU (Eurostat) en het ministerie van BZK in het kader van financiële verantwoording. De rapportages zijn van belang om verschillende redenen, zo is het voor de Tweede Kamer een belangrijk instrument bij haar controlerende functie op de verdeling van gemeentefondsen, kan de Inspectie Financiën Lokale Overheden (IFLO) er gebruik van maken bij het maken van de jaarlijkse gemeentelijke begrotingsscan en is het voor de financieel toezichthouder eenvoudiger en sneller om de financiële posities van provincies of gemeenten te beoordelen. Ook voor provincies en gemeenten is het een handig hulpmiddel, zij kunnen met behulp van de gegevens bijvoorbeeld zelf nagaan hoe de lasten op diverse beleidsterreinen zich ontwikkelen in de tijd en ook in relatie met andere provincies en gemeenten.

2 Uit ‘comptabiliteitsvoorschriften 1995’: ‘De begroting, de meerjarenraming, de jaarrekening en de toelichtingen geven volgens normen die in het maatschappelijk verkeer als aanvaardbaar worden beschouwd, een zodanig inzicht dat een verantwoord oordeel kan worden gevormd over de financiële positie en over de baten en de lasten’.

Beschikbare statistieken 
Het CBS heeft microdatabestanden van de gemeentelijke jaarrekeningen 2006 tot en met 2011 beschikbaar gesteld. In deze data wordt onderscheid gemaakt naar individuele financiële posten op een hoog detailniveau. Daarnaast zijn er financiële gemeentelijke data beschikbaar via CBS Statline, deze is minder gedesaggregeerd maar wel voor een langere periode beschikbaar (van 1995 tot 2003 op provinciaal schaalniveau en vanaf 2004 per gemeente). Hierbij gaat het zowel om data uit begrotingen als uit jaarrekeningen.

Waar komen de baten vandaan? 
In de CBS-statistiek zijn zowel lasten als baten opgenomen. De baten kunnen afkomstig zijn van bijdragen van andere overheden, inkomsten uit verkopen/heffingen (waaronder parkeerbelasting) maar ook van bijvoorbeeld onttrekkingen aan voorzieningen of aangewende reserves. De inkomsten uit het Gemeentefonds zijn op een aparte functie verantwoord (‘Algemene uitkering gemeentefonds’, functie 921) en niet toegerekend/verdeeld naar bijvoorbeeld de posten parkeren, wegen, straten en pleinen.

Kwaliteit van de CBS statistiek 

De CBS-microdatabestanden bleken voor algemene analyses weinig toegevoegde waarde te hebben boven de informatie die via Statline beschikbaar is. De reden hiervoor is dat gemeenten activiteiten onder verschillende financiële posten kunnen opnemen, waardoor de statistiek niet altijd consistent is. Hierdoor kan niet worden beoordeeld of er een correcte vergelijking op de onderlinge posten gemaakt wordt. Daarnaast is gebleken dat niet alle gemeenten alle financiële posten invullen en dat dit bovendien ook per jaar kan verschillen. Een vergelijkende analyse tussen gemeenten is met deze data niet goed mogelijk.

Ook aan de CBS Statlinedata kleven overigens beperkingen. Zo blijven de individuele begrotingsposten vrij algemeen omdat het geaggregeerde 'hoofd'-posten zijn. Tegelijkertijd zullen gemeenten hun kosten (en baten) op verschillende manieren boeken. Waar de ene gemeente een parkeergarage voor een relatief laag bedrag aan investeringskosten boekt, omdat hij deel uitmaakt van een grotere gebiedsontwikkeling, boekt een ander de volledige kosten in. Een gemeente die mensen inzet vanuit de sociale werkvoorziening boekt lagere loonkosten in dan een gemeente die dat niet heeft. Omdat onbekend is hoe de gemeente baten en lasten precies boekt, is het dus oppassen geen voorbarige conclusies te trekken.

In dit dashboard laten wordt een aantal statistieken van individuele gemeenten getoond. De data roepen veel vragen op. De vergelijking met andere gemeenten kan aanleiding geven om te onderzoeken wat de achtergronden van de rangorde zijn. Daarnaast wordt een aantal analyses gepresenteerd op een hoger aggregatieniveau, bijvoorbeeld op het niveau van provincies of op het niveau van bepaalde verstedelijkingsklassen.

De statistiek vindt u op: http://statline.cbs.nl

Hierin zijn de volgende posten opgenomen:

Totaal verkeer, vervoer en waterstaat 
Hoofdfunctie, bestaande uit de functies Wegen, straten en pleinen, Verkeersmaatregelen te land, Openbaar vervoer, Parkeren, Baten parkeerbelasting, Zeehavens, Binnenhavens en waterwegen, Veerdiensten, Luchtvaart en Waterkering, afwatering en landaanwinning.

Wegen, straten en pleinen
De aanleg en het onderhoud van het wegennet met bijbehorende voorzieningen en aanverwante taken. Het gaat hier onder meer om: wegen, straten, pleinen, bruggen, spoorwegovergangen, voorzieningen voor het openbaar vervoer, de openbare verlichting, straatreiniging, gladheidbestrijding, openbare klokken, taxistandplaatsen, wachtgelegenheden voor openbaar vervoer (abri's), kwaliteitsbeoordeling van het wegennet, registratie van openbare wegen buiten de bebouwde kom, vergoedingen aan waterschappen voor het beheer en onderhoud van wegen.

Verkeersmaatregelen te land 
Het opstellen van verkeersplannen (zoals voor verkeerscirculatie), het treffen van voorzieningen voor de regulering van het verkeer, en het nemen van verdere verkeersmaatregelen. De voorzieningen voor verkeersregulatie betreffen onder andere: verkeerslichten, verkeersborden, wegwijzers, plaatsnaamborden. Bij de verdere verkeersmaatregelen gaat het bijvoorbeeld om verkeersvoorlichting en -onderricht, verkeersonderzoek (ook in verband met de functie Wegen, straten en pleinen), verwijdering van autowrakken en verkeersobstakels.

Openbaar vervoer
De diensten van metro-, tram- en busondernemingen. Ook het treffen van voorzieningen voor het openbaar vervoer en voor het taxivervoer behoort tot deze functie ─ voor zover geen onderdeel van een andere functie (zie ook functie Wegen, straten en pleinen) ─ evenals het zorgen voor spoorwegaansluitingen in haven- en industriegebieden.

Parkeren
De diensten en taken rondom het parkeren: van parkeerbeleid, het treffen van parkeermaatregelen en het handhaven daarvan tot en met het bieden van parkeergelegenheid door middel van parkeervoorzieningen. De taken van de parkeerpolitie vallen ook onder deze functie. De (opbrengsten van de) parkeerbelastingen vallen er echter niet onder (zie hiervoor de functie Baten parkeerbelasting).

Baten parkeerbelasting
De opbrengsten van de (belasting)heffingen waarmee het parkeren gereguleerd wordt: de belasting voor het parkeren van een voertuig ─ zoals omschreven in de belastingverordening van de gemeente ─ en de belasting volgens een parkeervergunningenbeleid. Ook de opbrengsten van een eventuele naheffingsaanslag (wanneer er verzuimd is de parkeerbelasting te betalen) en van de heffingen vanwege het aanbrengen van een wielklem of het wegslepen van het voertuig vallen onder deze functie.

Zeehavens
De verantwoordelijkheden voor het functioneren (van de zeehaven) zoals: het beheer en onderhoud van de vaarwegen, verkeersmaatregelen voor op het water, de bebakening, loodsdiensten, weerkundige diensten, ijsbestrijding, de beschikbaarheid van radarinstallaties en radardiensten. Nota bene: slechts een beperkt aantal gemeenten beschikt over een zeehaven die als zodanig is aangemerkt.

Binnenhavens en waterwegen
De taken en verantwoordelijkheden op het gebied van binnenhavens en het beheer en onderhoud van de waterwegen (rivieren, vaarten en kanalen).
Binnenhavens die hoofdzakelijk het karakter hebben van jachthavens, vallen echter onder de functie Openbaar groen en openluchtrecreatie.

Veerdiensten
De beschikbaarheid van veerdiensten: uitgevoerd door een eigen gemeentelijke veerdienst en/of door subsidies aan een particuliere veerdienst en/of door het verlenen van vergunningen.

Luchtvaart
De taken op luchtvaartgebied (in het bijzonder de zorg voor luchtvaartterreinen), voor zover behorend tot de gemeentelijke taken. Vliegvelden die uitsluitend bestemd zijn voor het sportvliegen, vallen onder de functie Openbaar groen en openluchtrecreatie.

Waterkering, afwatering, landaanwinning
De zorg voor de waterkering (door zeedijken, waterkerende (bouwkundige) werken, dijkbewaking door dijkwachten, enzovoorts), de zorg voor afwatering (met behulp van watergemalen, waterlozingen, afwateringssluizen, enzovoorts) en de landaanwinning (met behulp van landaanwinningswerken voor indijking en bemaling of door subsidiëring van verenigingen voor landaanwinning).

Voor al deze data is ook onderscheid gemaakt naar financiële aspecten als energie, personeel, aankopen, reserveringen, kapitaallasten.

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen